Hoge Raad Nederland: Pre-2021 Gokovereenkomsten Met Malta-Operators Blijven Geldig

De Hoge Raad heeft in een recente uitspraak vastgesteld dat kansspelcontracten gesloten met online operators die alleen over een Malta-licentie beschikken vóór de inwerkingtreding van de Nederlandse iGaming-regelgeving in oktober 2021 niet automatisch nietig zijn onder het burgerlijk recht en spelers daarom geen automatische terugvordering van historische verliezen kunnen eisen in dergelijke gevallen waarbij bedragen hoger dan 135.000 euro en 139.000 dollar aan de orde kwamen.

Achtergrond van de prejudiciële vragen

Lagere rechters hadden de Hoge Raad om richting gevraagd omdat meerdere procedures liepen waarin spelers hun eerdere inzetten probeerden terug te halen op basis van het argument dat de betreffende aanbieders destijds niet over een Nederlandse vergunning beschikten terwijl de Kansspelautoriteit pas vanaf oktober 2021 een gereguleerd marktmodel hanteert en de operators hun activiteiten baseerden op Malta-licenties die binnen de EU geldig waren maar in Nederland als illegaal werden beschouwd.

De Hoge Raad beantwoordde die vragen door te benadrukken dat de geldigheid van overeenkomsten die vóór de nieuwe wetgeving tot stand kwamen niet automatisch vervalt omdat het burgerlijk recht geen directe nietigheid voorschrijft voor dergelijke contracten en de wetgever geen expliciete bepaling heeft opgenomen die alle pre-2021 transacties met terugwerkende kracht ongeldig maakt.

Details van de uitspraak en juridische overwegingen

Volgens de beschikking blijft de positie van de operators intact dat contracten uit die periode geldig blijven omdat de spelers destijds vrijwillig deelnamen aan de spellen en de operators hun diensten aanboden binnen de Europese interne markt waarbij Malta als vestigingsplaats fungeerde en de Nederlandse autoriteiten pas later een vergunningsstelsel introduceerden dat online kansspelen onder nationaal toezicht plaatst.

De uitspraak benadrukt verder dat automatische nietigheid zou leiden tot een situatie waarin talloze overeenkomsten uit het verleden met terugwerkende kracht ter discussie komen te staan wat niet strookt met de stabiliteit van het burgerlijk recht en daarom oordeelt de Hoge Raad dat elke individuele zaak afzonderlijk beoordeeld moet worden op basis van specifieke omstandigheden in plaats van een algemene nietigverklaring.

Gevolgen voor spelers en aanbieders

Spelers die verliezen hebben geleden bij Malta-geregistreerde sites vóór oktober 2021 kunnen nu niet langer rekenen op een automatische terugbetaling via de civiele rechter omdat de Hoge Raad duidelijk maakt dat de overeenkomsten niet per definitie ongeldig zijn en daarom blijft de bewijslast bij de eiser liggen om aan te tonen dat er sprake was van specifieke omstandigheden zoals misleiding of dwaling die de overeenkomst alsnog kunnen aantasten.

Operators daarentegen zien hun langdurige standpunt bevestigd dat pre-2021 transacties geldig blijven en dit voorkomt een golf van claims die de sector zou kunnen destabiliseren terwijl de Kansspelautoriteit haar focus kan blijven richten op de huidige vergunningshouders en de handhaving van de regels die sinds 2021 van kracht zijn.

Breder juridisch en Europees kader

Binnen het Europese recht blijft het principe van vrij verkeer van diensten van toepassing op de periode vóór nationale regulering waardoor Malta-licenties destijds als voldoende werden beschouwd in verschillende lidstaten en de Nederlandse Hoge Raad heeft in zijn oordeel rekening gehouden met dit grensoverschrijdende aspect zonder dat dit leidt tot automatische nietigheid in het nationale burgerlijk recht.

Verschillende lagere instanties zullen hun lopende zaken nu moeten heroverwegen in het licht van deze antwoorden waarbij de nadruk komt te liggen op feitelijke beoordeling per dossier in plaats van een generieke benadering en dit past binnen de trend waarbij rechters steeds meer gewicht toekennen aan de concrete omstandigheden van de overeenkomst in plaats van aan de afwezigheid van een nationale vergunning alleen.

Conclusie

De uitspraak van de Hoge Raad schept duidelijkheid over de status van pre-2021 gokcontracten met Malta-operators en bevestigt dat spelers geen automatische rechten ontlenen aan de latere invoering van de Nederlandse iGaming-wetgeving terwijl operators hun positie zien versterkt in lopende en toekomstige procedures en de juridische praktijk zich nu verder zal ontwikkelen op basis van individuele beoordelingen in plaats van algemene nietigverklaringen.